Mindfulness lijkt tegenwoordig overal te zijn: van apps tot yogalessen. Maar waar komt het eigenlijk vandaan? Het is namelijk geen westerse uitvinding, maar heeft zijn wortels in een eeuwenoude traditie. Brookhuis (2011) beschrijft de herkomst van het Boeddhisme, en dat gaat veel dieper dan je misschien denkt. In dit blog lichten we de herkomst toe, wil je hier meer over weten? Klik dan op deze link: https://shorturl.at/qvxIV
Oorspronkelijk komt mindfulness uit het Boeddhisme. Hoewel mindfulness uit het boeddhisme komt, is de manier waarop het nu in het Westen wordt gebruikt behoorlijk anders dan in zijn oorspronkelijke context. Daarom kijken we in dit blog naar het verschil tussen de huidige westerse vorm van mindfulness en de manier waarop het ooit binnen het boeddhisme bedoeld was.
Westerse mindfulness richt zich vooral op het verbeteren van gezondheid en geluk. Dat begrip ‘gezond zijn’ omvat veel aspecten: het gaat niet alleen om het lichaam, maar ook om het omgaan met stress, pijn en ziekte. In de kern draait westerse mindfulness om het versterken van je gevoel van welzijn. Binnen het boeddhisme heeft mindfulness een andere betekenis. Het gaat daar vooral om het bereiken van verlichting. Het doel is om een einde te maken aan het lijden dat volgens het boeddhisme bij het leven hoort. Dat is een groot onderwerp, waar nog veel meer achter zit. In de boeddhistische traditie wordt mindfulness ingezet om inzicht te verkrijgen in de vergankelijkheid van alle dingen, wat helpt om lijden te verminderen. Dat besef kan helpen om het ‘lijden’ te verminderen of zelfs te doorbreken.
De inzichten die zijn gemaakt door de Boeddha (Siddhartha Gautama) , zijn tot stand gekomen na een lange persoonlijke zoektocht. Hij kwam hierbij tot de volgende waarheden:
- Leven is lijden
- Lijden wordt veroorzaakt door de wens: het willen hebben, het willen zijn
- Die wens kan gebroken worden
- Door het bewandelen van het achtvoudige pad
De Boeddha brengt geen vrolijk, maar wel een eerlijk inzicht. Hij laat zien dat lijden een onlosmakelijk deel is van het leven. Volgens de Boedhha hoort lijden bij het mens-zijn en is het onvermijdelijk. Hiermee worden de biologische aspecten bedoeld, zoals sterven en ouderdom. Maar ook bij de fysieke en mentale pijn die een mens kan ervaren, zoals hoofdpijn, een gebroken arm, bedroefdheid en teleurstelling. We hebben toch ook momenten waarop we niet lijden? Dat klopt. Er is ook geluk en plezier, maar die gevoelens blijven nooit voor altijd. Vroeg of laat verdwijnen ze, en dat kan juist pijn doen. Daarom hoort ook geluk bij het lijden. De Boeddha zegt dat de oorzaak van lijden ligt in ons verlangen. We willen van alles – spullen, succes, liefde, erkenning – en als we dat niet krijgen of verliezen, voelen we pijn. Omdat niet alles te bereiken of te behouden is, is lijden onvermijdelijk.
Kortom, de oorsprong van mindfulness laat zien dat het concept veel dieper gaat dan alleen ontspanning of stressvermindering. Waar het in het Westen vooral wordt ingezet om welzijn te vergroten, is het in het boeddhisme een spirituele weg naar inzicht en bevrijding van lijden.
Literatuurlijst:
Brookhuis, M. (2011). Meer mindfulness – terug naar de boeddhistische bron. Uitgeverij AnkhHermes. Geraadpleegd op 27 oktober 2025, van https://shorturl.at/qvxIV
Microsoft Copilot. (2025). Copilot (30 okt. versie) [Large language model]. https://copilot.microsoft.com/